Weekly News

Alfons Wispels, MILIEU

Smart Grid brengt nieuw energietijdperk

We schakelen over naar een E-maatschappij, want alleen stroom valt duurzaam te produceren. De vraag naar elektriciteit groeit, maar ook het aantal aanbieders. Om productie en consumptie slim aan elkaar te knopen en pieken en dalen op te vangen, moeten we het elektriciteitsnet slim inzetten. Het Smart Grid is geboren.

‘Nederland kent een uitstekende infrastructuur. De stroom valt zelden uit. En als het uitvalt is het plaatselijk en tijdelijk’

Smart Grid is de nieuwste term in energieland, al hoeft aan de onderliggende infrastructuur feitelijk niet veel te veranderen. Het enige dat moet gebeuren is het elektriciteitsnet aanpassen aan het nieuwe tijdperk, vertelt Alfons Wispels, duurzaam ondernemer van Pure Energie, de grootste echt groene energiemaatschappij van Nederland. “In Nederland kennen we een uitstekende infrastructuur. De stroom valt zelden uit. En als het uitvalt is het plaatselijk en tijdelijk.”

In een Smart Grid worden alle nieuwe vormen van stroomopwekking en stroomverbruik aan elkaar ge-knoopt. Samen met verschillende vormen van energieopslag om pieken en dalen op te vangen en met datacentra. Die centra vormen het brein van de energievoorziening: op basis van weersinformatie en marktvragen maken deze een reële inschatting van de energieproductie en de energiebehoeften. Het systeem weet exact op welke plek er hoeveel stroom is opgeslagen.

Pure Energie beschikt weliswaar over zo’n 75 windmolens, plus zonne-parken; toch beschouwt Wispels zijn bedrijf meer als datacentrum dan als energiemaatschappij. Het doel is immers niet om zoveel mogelijk energie te verkopen, maar om Nederland aan de groene energie te krijgen. “Huizen zijn uitstekend te isoleren en verbruiken maar weinig stroom. Sterker nog: met efficiëntere zonnepanelen gaan woningen steeds meer energie produceren. Wij stimuleren dat. We spreken ook niet over klanten, maar over partnerships. En we leveren niet alleen groene stroom, we faciliteren vooral.”

Een nieuw tijdperk is volgens Wispels aangebroken. Electrify the World. Niet zomaar een kreet, maar harde realiteit. Want alleen elektriciteit is duurzaam te produceren, stelt de ondernemer. Met zijn energiebedrijf staat hij al ruim twintig jaar midden in die nieuwe tijd. Alle energie die hij levert wordt werkelijk duurzaam en binnen Nederland geproduceerd.Maar de nieuwe tijd is meer dan alleen duurzaamheid. “Het betekent ook een periode van efficiëntie door kleinschaligheid en flexibiliteit”, vertelt de directeur van nota bene de grootste groene energieproducent. Die grootschaligheid is dan ook relatief. Hun marktaandeel binnen de groene energie bedraagt slechts 7 procent. Wat de kleinschaligheid van de bedrijven binnen de sector tekent. Met alle particuliere zonnepanelen en andere technische energie- leverende en -besparende technologieën is de groene energiesector een landschap van welhaast evenveel aanbieders dan consumenten.

Neem Erik Nijssen. Na een carrière te hebben opgebouwd in de energiesector, begon hij als zelfstandig adviseur. Zijn energie-adviesbureau Energie EN Installatie heeft de handen vol aan het berekenen van energiesystemen voor woonhuizen. Warmtepompen spelen daarin een centrale rol. ‘Koppel het gasnet maar af’, luidt het advies van Nijssen. “Met een warmtepomp je huis verwarmen is grofweg de helft goedkoper.”

Het huis wordt dus niet meer verwarmd met gas, maar met elektriciteit. Koken doen we op stroom en zelfs fietsen en autorijden geschiedt voortaan elektronisch. Mooie ontwikkelingen, die echter wel de vraag naar elektriciteit doen stijgen. En dat terwijl sluiting dreigt voor de traditionele kolencentrales.

Maar geen nood: het aantal stroomleveranciers groeit gestaag. Er zijn grote initiatieven voor de productie van groene stroom, zoals Pure Energie die aanbiedt. Maar er zijn ook minstens zoveel kleinschalige stroomleveranciers met enkele panelen op het dak. Panelen die steeds efficiënter worden. Een jaar of drie geleden verdiende een zonnepaneel zich binnen tien jaar terug, nu is dat een jaar of zes zeven. De efficiëntie neemt de komende jaren toe en de kosten nemen af.

Deze E-maatschappij uit zich niet alleen in een enorm palet van aanbieders en afnemers, maar brengt ook pieken en dalen in zowel verbruik als productie met zich mee. Dit vraagt om een vernuftige manier van het aaneenknopen van alle verschillende leveranciers en afnemers, in combinatie met energieopslag: de Smart Grid dus. Tijdelijk en kleinschalig is die opslag uitstekend te organiseren. “Als je panelen meer stroom produceren dan nodig, kun je alvast je boiler opwarmen of de accu van de auto opladen”, suggereert Nijssen. “Of je levert het aan de buurman”, oppert Wispels. Datacentra brengen de productie en behoeften in kaart en sturen de overtollige stroom automatisch naar de warmtepomp van de buurman of naar een opslag.

Op grote schaal wordt al energie opgeslagen in bijvoorbeeld watertorens of mijnschachten. Bij een teveel aan energie wordt water opgepompt, is er stroom nodig, dan levert het verval van het water elektriciteit. Het nieuwe gemeentehuis van Peel en Maas is zelfs voorzien van een ijskelder voor energieopslag. Water wordt bevroren in tijden van een energiepiek, bij een dal smelt het water en komt er energie vrij. Op die manier blijft in de toekomst onze energievoorziening stabiel. “In de nabije toekomst”, spreekt Nijssen veelzeggend. Hij kijkt al verder vooruit. Dankzij de voortschrijdende technologie kunnen immers ook particulieren op lange termijn hun energie efficiënt opslaan. Het effect van energieopslag in ijs, kan met een chemische reactie nog efficiënter. Energie kan voor langere tijd in korrels met faseovergangsmaterialen (PCM’s) worden opgeslagen. Deze technologie staat nog in de kinderschoenen, maar is veelbelovend. Een nieuwbouwwoning kan dan volledig los functioneren van het Smart Grid.

En dat heeft als voordeel dat de energie uit de zonnepanelen niet omgezet hoeft te worden in wisselstroom. “Elektriciteit wordt geproduceerd als gelijkstroom en apparaten verbruiken gelijkstroom. Wisselstroom is alleen gunstig voor het transport”, legt Nijssen uit. “Wat je niet transporteert, hoef je ook niet om te zetten. Zo bespaar je weer een paar procent energie.”

De energievoorziening van een woonhuis kan volledig onafhankelijk. Maar het einde van het energienetwerk ziet Nijssen nog niet. “Lang niet iedereen kan zelf voldoende energie opwekken. Denk aan stedelijke bebouwing en aan fabrieken en andere grote energie-afnemers.” Zo denkt ook Wispels erover: “Zelfs woningen die zeer efficiënt zijn ingericht en veel stroom opwekken, komen al snel 30 procent tekort.”

Het aantal kleinschalige producenten blijft intussen gestaag groeien. Voor Pure Energie betekende dit in 2015 een verdubbeling van de omzet. En niets wijst erop dat die groei de komende jaren afneemt. “Nederland wordt nu wakker. De consument wil geen kolenstroom meer. Ze willen eerlijk voedsel, eerlijke kleding en ook eerlijke energie.” De tijd is rijp, wil hij maar zeggen. Het nieuwe tijdperk is aangebroken.

Delen

Journalist

Marc van der Sterren

Related articles